Yemek Tarifleri

Yalıtım nasıl yapılır? konumuza devam ediyoruz.

Çatı ısı yalıtımı

Kullanılmayan tavan arası varsa en iyi ve ucuz yalıtım buraya serilecek yorgan veya şilte halindeki camyünü ile yapılabilir. Bu hususu herkes bilir ama en çok hata da burada yapılır. Çünkü Türkiye?de ?çatılar akmak için yapılmıştır? diye bir söz vardır. Tavan arasına camyünü serilir ve üzerine yağmur yağmasın diye naylon örtü yayılır. İşte en büyük yanlışlık da buradadır. Tam tersinin yapılması gerekir. Yani naylon örtü yere serilecek ve üzerine camyünü konacaktır. Neden böyle yapacağız inceleyelim.

Nefes aldığımız havada gözle görmediğimiz şekilde su bulunmaktadır. Nefes verdiğimiz zaman havaya bol miktarda suyu buhar halinde vermekteyiz. Soğuk havalarda bu su buharını gözle görebilmekteyiz. Diğer yandan yemek pişirirken, çay demlerken de havaya bol miktarda su buharı veririz. Hatta yerleri sildiğimiz ıslaklık bile bir müddet sonra buharlaşarak havaya karışır. Ayrıca çamaşır kurutmayı da unutmayalım. Peki devamlı surette havaya su buharı ilave ediyoruz da niçin doğada olduğu gibi evimizde yağmur yağmıyor? Bunun nedeni gözümüzle görmediğimiz bu su buharının hayaletler gibi duvarlardan geçip gidebilmesidir. Hatta sizin evinizi ayakta tutan betonarmeden bile geçerler. Tavanınızdan kaçıp giden bu su buharının camyününe ulaştığını bir düşünün. Betondan geçen su buharına kabarık yapıdaki camyünü nasıl mani olacak? İşte evinizde yağmayan yağmur cam yününün içinde yağacak.Çünkü soğuğa doğru ilerleyen su buharı bir noktada yoğuşmaya başlayacaktır. Peki nerede birikecek? Camyününün içinde birikecektir. İçinde hapsolmuş hava marifetiyle ısı yalıtımı yapan camyününün içi su dolunca ısı yalıtımı yapamaz hale gelecektir. Halbuki naylon alta serili olsaydı böyle olamayacaktı. Çatınız akarsa onu önlemek için yazımızı okuyabilirsiniz.

Isı yalıtımını düşünürken sadece kış dönemini düşünmeyin. Kışın içerden dışarıya kaçan ısı yakıt parası olarak sizi zorlarken hiç yazın ne olacak diye düşündünüz mü? Dikkat ederseniz son senelerde herkes klima cihazı almak peşinde. Neden? Çünkü sadece kış şartlarına göre ısı yalıtımı yapıyorlar da ondan. Yani kışın ısı dışarı kaçamıyor ama yazın da içeriye giren dışarıya kaçamıyor ve bunalıyorsunuz. İşte çatı arasına serdiğiniz cam yünü üstünden havalandırma yapılabilinmelidir. Normal kiremit örtülü çatınız varsa bu havalandırma kendilinden olabilmektedir. Ama bizim ülkemizde kitabına göre döşenen kiremit örtülü çatı görmek çok zordur. İnşaattan artan tüm hasarlı tahtalar çatıya çakılır bir de üzerine membran serilerek üzerine kiremit döşenir. Tamamen yanlış bir uygulamadır. Düz kapak tahtaları yerine sadece çıtalar üzerine döşenen kiremit çatının akıtma problemi olmaz. Tabi burada anlattığımız kiremit, Marsilya tipi denilen ve alt kulağı ile çıtalara tek tek vidalanabilen kiremitler içindir.

Son senelerde çatıda kaplama malzemesi olarak şingıl (SHINGLE) kullanılmaktadır. Hafifliği ile bizi cezbeden bu malzemenin uygulamada bir çok problemi olmaktadır. Şayet bu malzemeyi kullanarak sadece bir çatı teşkil edecekseniz size tavsiyem çatınızda keskin köşeli hiçbir yeriniz olmasın. Zira sıcakta yumuşak olan bu malzeme soğukta kırılgan olmakta ve bu keskin köşelerde kolayca çatlayabilmektedir. En kötü kenarınız şişe yanı gibi yuvarlak olsun.

Ama şingıl çatı yapacağım ve ısı yalıtımını da bunun altında gizleyeceğim derseniz işler zorlaşır. Bilhassa kullanılan tavan aralarında bu yola gidilmektedir. Çatınızı taşıyan ana sistem ahşap veya demir kutu profillerden olabilir. Genellikle şingılın altına OSB denilen hafif ahşap yonga plakalar kullanılmaktadır. Bu taşıyıcı malzemeyi ana taşıyıcının üzerine hemen vidalamayın. Yaklaşık 2 cm kalınlığında bir havalandırma boşluğu yaratmalısınız. Saçak ucundan girecek olan hava bu OSB nin altından geçerek yukarıya doğru çıkabilmeli ve tepe noktasından ısınmış olarak atılabilmeli. Bunun için yukarıya doğru giden çatı taşıyıcıların üzerine 2 veya 2,5 cm kalınlığında çıtalar vidalanır. Yatay taşıyıcıların üzeri boş kalmalıdır. Yaptığımız bu işlem çatı ana taşıyıcılarının hemen altından döşeyeceğimiz ısı yalıtım malzemelerinin zorlanmasını önleyecektir. Burada kullanılacak ısı yalıtım malzemelerinin cinsi hiç önemli değildir. Şöyle fikir yürütücü bir örnek verebiliriz. Dış hava sıcaklığı 35 derece ise ve siz koyu renkli bir şingıl kullanmışsanız OSBnin altında yaklaşık 70 derece sıcaklık oluşabilir. Dolayısıyla saçak ucundan giren hava tepe mahyasından çıkarken işte bu aşırı ısınmış havayı ortamdan uzaklaştıracaktır. Tabi hem saçak ucu hem de çatı tepe noktasında içeriye böcekler giremesin diye tel kafesler kullanılmalıdır.

Şingıl çatı üst kaplamasını yaparken demek ki keskin köşesiz ve açık renk olanları tercih edecekmişiz.

Çatı ana taşıyıcıya alt tarafından döşeyeceğiniz alüminyum baraklı cam yünü ile en iyi neticeyi alabilirsiniz. Unutmayın ki en az kalınlık 8-10 cm olmalıdır. Çatı ana taşıyıcısı ahşap kalaslardan oluşmuş ise büyük bir ihtimalle 5X10 cm ebadında kalaslar dikine döşenmiştir. Dolayısı ile bir problem olmaz. Ama demir kutu profil kullanılmışsa en iyi ihtimalle 6 cm yüksekliği vardır. Ve 8 ila 10 cm lik camyününü sıkıştırarak kullanmağa kalkarsanız verdiğiniz paraya yazık olur. Unutmayın ki cam yünü ne kadar kabarık olursa o kadar iyi ısı yalıtımı yapar. Aynı zamanda demirin iyi bir ısı iletici olduğu düşünülürse alttan 3-4 cm kalınlığındaki ahşap çıtalarla kaplanması halinde hem yükseklik hem de ısı köprüsü problemi halledilmiş olur.

Ben şahsen çatıda cam yününü öneriyorum. Sentetik esaslı halk arsında köpük dediğimiz poliüretan, polistiren vb malzemeler yıllar içinde kimyasal ayrışmaya uğruyor kanaatindeyim. Hele çokça kullanılan 4 cm lik alüminyum sandviç paneller ısı yalıtımı olarak sıfırdır. Yaz şartlarında güneş ışınları vurduktan 2 saat sonra paneller alttan ateş gibi oluyor. Şunu unutmayınız ki ısı yalıtımı sadece ısı geçimini yavaşlatır, durdurmaz!

Yalıtım hakkında diğer yazılar:

A – Çatı ısı yalıtımı

B – Tavan ısı yalıtımı

C – Pencerelerden ısı yalıtımı

D – Taban veya zemin ısı yalıtımı

Yeni bir binanız varsa zaten depreme dayanıklı yapılmıştır diye iyi niyetle düşünebiliriz. Ama çoğu apartmanın hiçbir tedbir almadan beklemesi kader değildir.
Genellikle binaların temel sistemleri ve kolon kiriş kalınlıkları ile ilgili bir güçlendirme yapmanın ne derece pahalı ve zahmetli olduğunu biliyoruz.
Bizde maalesef bütün hesaplar binanın asli ağırlığını artırmaya yönelik yapılıyor. Asmolen döşeme yapıp depreme dayanıklı bina yaptım diyenlere selam olsun. Bütün dünya depreme dayanıklı bina yaparken hafif elemanlar kullanıyor. Aynı mantıkla biz de burada size binanızın ağırlığını arttırmayı değil de tam tersine azaltmanın yollarını açıklayacağız. Çünkü deprem ağır binaları daha kötü vurur.

Bir binanın üst kısımlarının ağır olması depremin vereceği zararı arttırır. Yani çatı katındaki 1 tonluk bir ağırlık, zemin kattaki 100 tonluk ağırlıktan daha kötüdür.
Önce çatınızın üstünde fazladan bir ağırlık var mı bir düşünün bakalım.
1- Mesela güneş enerjisi ile su ısıtan depolu sistemler varsa bunları hemen söküp atın. Apartman hayatının en büyük problemleri de çatıdan gelir. Ortak karar alınmadan konmuş güneş enerjisi sistemlerini yöneticiniz kimseye sormadan çatıdan indirebilir.
2- Mesela ortak kalorifer sisteminizin genleşme (imbisat) deponuz varsa bunu da söküp atın. Yerine kalorifer kazanının hemen yanına kapalı genleşme deposu koyabilirsiniz. İnanın sizin hayatınızdan daha ucuza gelecektir.
3- Mesela çatıda su deposu varsa, hele bir de beton depo ise hemen söküp atın. Yerine alt kattaki depo önüne hidrofor koyabilirsiniz.
Niye en önce içinde su olan şeyleri yok ettik? Çünkü deprem etkisi su depolarında daha fazla görülür. Deprem salınımları suyu bir tarafa iterken binanız ters salınıma geçmiştir bile. Suyun sallanması daha kötü neticeler verir binanıza.
4- Çatı arasında kiremit artıkları, apartmandaki bazı kişilerin eşyaları varsa bunları da atın.
5- Biraz para harcamayı göze alırsanız çatınızdaki kiremitlerin yerine daha hafif elemanlar kullanabilirsiniz. Alaturka kiremidin 1 metrekaresi 40 kg, Marsilya tipinin 1 metrekaresi 25 kg gelir. Şingıl (Shingle) çatı elemanlarının ise 1 metrekaresi 4-5 kg gelir.
Çatınız hafiflerse depremin size etkisi çok daha az olur.

Peki yeni ev yaptırıyorsanız ne yapabilirsiniz?

Çatı arası teşkil etmeyin. Yani en üst katın tavanı çatı olsun. Böylece çatı kattaki odaların tavanı daha yüksek olur. Kazancınızın ne olduğunu mu merak ediyorsunuz. Hemen söyleyeyim. Yaklaşık 100 metrekarelik bir dairede kazancınız en az 25 tondur. Ama bizim bir huyumuz var ki binalara saçak çıkıntısı yapıyoruz. 10X10=100 metrekare bir dairede 1 metrelik saçak çıkıntısı yapsak çatımız 12X12=144 metrekare olur ki bunun ağırlığı ise 144X0,1X2,5=36 tondur. 36 tonluk malzeme tasarrufu binanızı daha dayanıklı hale getirir. Saçağınızı betonarme değil de, çatı uzantısı olarak daha hafif malzemeden yapabilirsiniz.